Simplex Sanskrit. सरलीकृतसंस्कृतम् Sru. 22.02.9126 / 24.4.2026 Book! Pustakam.
Simplex Sanskrit.
सरलीकृतसंस्कृतम्
Sru. 22.02.9126 / 24.4.2026
'संस्कृतम्' सुंदरम्.
'सरलीकृतसंस्कृत सुंदरतम्'
सरलीकृतसंस्कृतसर्वोपयोगी.
रचयिता: डॉ पण्डित देवदत्त शर्मा /
Racayitaa: Dr Pt Devadatta Sharmaa,
[Author & Pablishar / Author & Publisher:
Dr Pt. deva datta Sharmaa / Dr Pt. Deo Dutta Sharma]
प्रथम संस्करण / Prathama SanskaraNam.
सृ. 07.03.1 972 949 122
[1sT. EDDisan 23. 05.2022 KE /
1st. Eddition 23.05.2022 CE]
सरलीकृतसंस्कृतम्
सृष्टयाब्द 07.03.1 972 949 122. => [23.05.2022 CE]
SaralikritSanskritam सृ. 07.03.9122 Nyoone.
www.saralikritasanskritam.blogspot.com
** विकशित-सृष्टयाब्द 1 972 949 122
कृष्णपक्ष-शुक्लपक्ष-रहितं:-
> इति सरलीकृत संस्कृते. Iti SaralikritaSanskrite 3 शब्दानि,
>> मात्र 1- शब्द रूपं आवश्यकं, न्यूनं स्थानं, PaThane saralam, slaaghyam च, .
यत् सामान्य संस्कृते भविष्यति Yat Saamaanya Sanskrite bhavizyati:-
"विकशितम् सृष्टयाब्दम् 1 972 949 122 कृष्णपक्षम् शुक्लपक्षम् रहितम्":-
>> 5 शब्दरूपानिआवश्यकं.
.
** अतएव महर्षि व्यास रचित "श्रीमद्भागवतम्" च
"सरलीकृत संस्कृते".
>> मात्र 1- शब्द रूपं आवश्यकं, न्यूनं स्थानं च,
>>> PaThane ca saamaanyam, saralam, sundaram.
यत् सामान्य संस्कृते भविष्यति Yat Saamaanya Sanskrite bhavizyati:-
अतएव महर्षि व्यासेन रचितं "श्रीमद्भागवतम्" च
"सरलीकृत संस्कृते".
>> 3 शब्दरूपानिआवश्यकं/
'संस्कृतम्' सुंदरम्.
'सरलीकृतसंस्कृतम् सुंदरतम्' .
** सरलीकृत-संस्कृत-सर्वोपयोगी. /
सरलीकृतसंस्कृतसर्वोपयोगी .
(maatra 1 shabdam).
Yat saamaanya Sanskrite:-
सरलीकृतम् संस्कृतं सर्वेषाम् उपयोगी. (4 shabdaani, tezaam shabdaroopaani ca gyaatavyam, ataeva saamaanya Sanskritam duskaram saamaanya Janebhya:)
Saralikrita Sanskritam sarvesaam upayogee saralam ca.
अथ पुनः सरलीकृत संस्कृतम् पठनम् :-
अथ पुनर्पठनसरलीकृत संस्कृतं:-
पाठ -1, PaaTha-1:- [Lessan-1, Lesson-1]:
> देवनागरी लिपि / आंग्ल लिपि प्रयोगं च सम्भवं 'Inglish'-वत.
गम्यतां www.twentifirstcenturyenglish.inglish.blogspot.com अथवा www.saralikritsanskritam.blogspot.com
देवनागरी लिपि / आंग्ल लिपि प्रयोगIय.
Devanaagari Lipi / Aangla-LaeTin Lipi prayoga sambhavam 'Inglish'-vat, yathaa atra likhitam.
tadaapi Devanaagari Lipi देवनागरी लिपि prayogam Sanskrit lekhitum slaaghyam.
[Inglish / English, Rational one, yuzD in 21sT Sencuri.Inglish:
IT iz paosibla Tu yuz ‘Inglish skripT with 50 LeTTars’ faor raaiTing Sanskrit aend reeding baek da sem karekTli anlaaik 'English' widaauT eni “TransliTaresan” (transliteration). Haauevar iT iz prefarD Tu yuz “Devanaagari SkripT” faor raaiTing Sanskrit Laenguej. /
One may use ‘Romono-Lattine’ English Script with so-called 26-letters; however no one will read back the same correctly, due to which it fails as a Script, thus “transliteration” is essential. Thus we shall mostly use “Inglish”.]
विषय सूची: [KanTents / ConTents]
0. सरलीकृतसंस्कृतम् कथं? [Why Simplex Sanskrit.]
"विकशित-सृष्टयाब्द 1 972 949 121 [Developped SrizTyaabda]
देवनागरी लिपि / आंग्ल लिपि प्रयोगं 'Inglish'-वत.
1. अव्ययं Avyayam [Indeclinables /InDiklaainebls]
2 संस्कृत धातु निर्मित अव्ययानि [Indeclinables formed from root verbs / InDiklaainebls meD fraom rooT-varbs]
3 सरलीकृतसंस्कृतपठनम् . [ReeDing Simplex Sanskrit]
4. शब्द-एकीकरणम् [Joining words / Joaayaning warDs]
5. अनेक शब्द स्थाने, 1 शब्दस्य प्रयोगं [Using 1-word in place of many / Yusing 1-WarD in nples aof meni]
6. धातु (मूल शब्दं), धातु रूपाः [Forms of root Verbs /Faorms aof rooT Varbs.]
7. सर्वनाम शब्द रूपाणि तथा वाक्य प्रयोगः [Forms of Pronouns / Faorms aof Pronaauns aend yuzing in sentences]
8. प्रश्नवाचक शब्दाः तथा उत्तरं: [Question – Ans. Sentences].
9. आत्मने पदी धातु रूपाः / प्रयोगं [Root Verbs for Passive Voice]
10. धातु (मूल शब्दं), धातु रूपाः Dhaatu GaNa 10:- Sanskrite 10-GaNaa: [10 Grups aof Verbs]
11. Upaakhyaanaani, Subhaasitaani ca [AensiDo~Ts, naais seings / Anecedotes, nice sayings]
Stuti, Mantra aadi. [Preyars, Himns / Prayers, Hymns]
पाठ-1 [Lessan-1 / Lesson-1]:
1. अव्ययं Avyayam
[InDiklaainebla WarDs / Indeclinable words]:
1.1 अव्ययं Avyaya Padam:- [InDiklaainebla WarDs]
अथ [STarT naau / now start]:
आम् [Yas / Yes.]
न, नहीं [no, naoT / no, not]
कुत्र? [wheyar? / where?],
उत्तरं:- [aenswars / answers]:
तत्र [deyar / there], अत्र [hiyar / here], यत्र [wheyar / where], सर्वत्र [everiwheyar,/ everywhere], तत्रैव [deyar iTself / there itself]
कदा? [when?],
उत्तरं:- [aenswars / answers]:
तदा [den / then], अधुना [naau . now], प्रातः [in da maorning / in the morning] , सायं [in da evening / in the evening] अपराह्ने [in da aaftar noon / in the after noon], रात्रौ [in da naaiT / in the night]
कदा?
अद्य [TuDe / Today], श्वः [Tumaoro / Tomorrow], ह्यः [yasTar De / yaster day], अधुना [naaau a Dez / now a day], गत दिवसे [laasT De / last day], गत वर्षे [laasT yiar / last year], Panc vaadane [AeT 5 AM. / At 5 AM]
किं? [whaaT / what]
tat, idam, mama griham.
अथवा, किंवा, वा, अन्यथा [aor / or]
च, (aenD / and), एवं, अपरं [aend / and],
अन्यथा [adarwaaiz / otherwise]
पुनः [agen / again],
एव, अपि [aolso / also]
शनैः शनैः. [sloli / slowly]
यावद्? [faor haau long? / for how long?],
उत्तरं:- [aenswars / answers]:
तावत् [Till den / till then],
सप्त दिनाय. मध्याह्न पर्यन्तं. 2 होरा कालाय. 2 वर्षाय.
सह [with] रामेण सह सीता वने अगच्छत्. (सह संगे संज्ञायाः सदा तृतीया विभक्ति)
बिना [widaauT / without], जलं विना जीवनमसम्भवम्. (विना योगे द्वितीया विभक्ति).
यदि [if], तर्हि [den / then]. daeT iz whaai / that is why],
इतस्ततः [hiyar aend deyar / here and there],
वृथा [faor nathing / for nothing],
किमर्थम्? [whaaT faor? / what for?] > Khaaditum. paThitum.
उत्तरं:- [aenswars / answers]:
Pathitum. PaThanaay.
Gantum. Gamanaaya.
कथं? [haau / how?],
उत्तरं:- [aenswars / answers]:
वाहनेन अथवा पादाभ्यां.
Khaaditum, shrotum.
एवमेव [jasT laaik dis / just like this],
तु [aolso / also]
किदृशी? [whic kaainD, whic Taaip / which kind, which type?], उत्तरं:- [aenswars / answers]:
तादृशी [daeT Taaip / that type], ईदृशी [laaik dis / like this],
अन्यथा Anyathaa [atharwaaiz / otherwise]
न्यूनम् Nyoonam [less] अधिकं [mor / more],
dhik! [faai! / Fie!]
अतः [deyarfor / therefore]
कुतः kuta:? [fram wheyar ? / from where?]
उत्तरं:- [aenswars / answers]:
गृहात् [ fraom da haaus], आपणात् [fraom da shop],
विद्यालयात् [fraom da skool]. नगरात् [fraom da Taaun]
... ... ...
पाठ-2 [Lessan-2 / Lesson-2]:
2. संस्कृत धातु निर्मित अव्ययानि:-
Sanskrit dhaatu nirmit Avyayaani:
[InDiklaainebls meD from Sanskrit ‘rooT WarDs’, Indiclinables made from Sanskrit ‘root words’]:
[In Sanskrit, da ‘rooT warDs’ aar “Aeksan warDs”, Varbs fraom whic mosT warDs aar meD. / In Sanskrit, the 'root words' are verbs from which most words are made.]
** ज्ञातव्यं यत् "धातु" अर्थात् "मूल":
> संस्कृत भाषायां 'धातु' अर्थात् 'मूल शब्द'
[In liTaeraeri WorlD, iT iz 'rooT varb' / in literary World, it is 'root verb']
> (भौतिक) धातु [in Fizikal Domen iT iz meTal > aol metals aar faaunD Tu bi "ElimenTs" laaik golD, Au; silvarAg, Kaopar Cu. ... / in physical Domen it is 'metal'
> all metals are found to be 'elements' like gold Au,
silver Ag, copper Cu, ... ],
> (जैविक) "धातु" = वीर्य [simen / semen]
>>> एतान् वैज्ञानिक तथ्यानि समाहितानि "धातु" शब्दे. Etaan Vaigyaanik tathyaani samaahitaani “dhaatu” shabde.
2.1 केचन धातु निर्मित अव्यय पदानि अत्र
Kecan dhaatu nirmit 'Avyay Padaani' atra.
[Sam inDiklaainebla warDs DeraaivD fraom 'varbs'.
Some indeclinable words derived from 'verbs'.]
2.1.1 नियम -1, Niyamam-1, [rool-1, rule-1]:
धातु + क्त्वा => धातु + त्वा = अव्यय पद
dhaatu + ktvaa => dhaatu + tvaa = Avyaya pad [varb + tvaa = InDiklaainebla warD. / verb + tvaa = Indeclinable word]:-
उदाहरण [Exaampla /Example]:
कृ + त्वा = कृत्वा [kru + tvaa =krutvaa, meens “aafTar Duing” / means “aafter doing”]
चल् + (इ) क्त्वा = चलित्वा, cal + ktvaa = calitvaa [aafTar muving, after moving]
हस् + क्त्वा = हसित्वा, has + ktvaa = hasitvaa [aafTar laafing, after laughing]
खाद् + त्वा = खादित्वा, khaad + ktvaa = khaaditvaa [aafTar eeTing, after eating]
गम् + त्वा = गत्वा, gam + ktvaa = gatvaa [aafTar guing, after going]
paTh + ktvaa = paThitvaa [aafTar sTaDing, after studing]
rud + ktvaa = roditvaa [aafTar weeping, after weeping]
dhaav + ktvaa = dhaavitvaa [aafTar ranning, after running]
kriD + ktvaa = kriDitvaa [aafTar pleing, after playing]
pooj + ktvaa = poojitvaa [aafTar warshiping, after wrshiping]
shru + ktvaa = shrutvaa [aafTar heeyaring, after hearing]
kath + ktvaa = kathitvaa [aafTar seing, after saying]
vad + ktvaa = uktvaa [aafTar speeking, after speaking]
drish + ktvaa = DrizTvaa [aafTar singing, after seeking]
... ... ...
2.1.2 नियम-2, Niyamam-2, [rool-2, rule-2]:
upasarg+dhaatu + lyap (na tu ktvaa) => dhaatu + ya = Avyaya pad [prefix+varb + ya (no tvaa)= InDiklaainebl warD. prefix+verb + ya (no tvaa) = Indeclinable word]:-
आ + दा + य = आदाय, aa+ daa+ya = aadaaya [aafTar geTTing, after getting]
आ + गम् + य = आगम्य, aa+gam + ya= aagatya [aafTar kaming, after coming]
2.2 नियम -3, Niyama-3, [rool-3, rule-3]:
धातु + तुमन् => धातु + तुम् = अव्यय पद
dhaatu + tumun => dhaatu + tum = Avyaya pad [varb + tum = InDiklaainebl warD. verb + tum = Indeclinable word]:-
उदाहरण [Exaampla /Example]:
चल् + तुम् = चलितुम्, cal + tum = calitum [faor muving, for moving]
हस् + तुम् = हसितुम्, has + tum = hasitum [faor laafing, for laughing]
खाद् + तुम् = खादितुम्, khaad + tum = khaaditum [faor eeTing, for eating]
... ... ...
पाठ-3 [Lessan-3 / Lesson-3]:
3. सरलीकृतसंस्कृतपठनम् .
[STaDiing Simplex Sanskrit / Studying Simplex Sanskrit]:
वाक्य विचार Vaakya Vicaaraa:.
[Meking sanTenses / Making sentences]:-
> साधारणतया वाक्य =>
"सार्थक शब्द समूहम् यस्य समाप्ति भवति पूर्णविरामेन, '.', प्रश्नसूचक चिह्नेन '?', अथवा आश्चर्यसूचक चिह्नेन '!'.
> पद क्रमं अनावश्यकं संस्कृते, , परन्तु ...
मात्र विशेषण तस्य विशेष्य पूर्वं भवति , क्रिया विशेषणम च.
> SaadhaaraNatayaa, 'vaakya' =>
"Saarthaka Sabda samooham, yasya samaapti bhavati poorNa-viraamena '.' vaa,
athavaa Prashnasoocakena '?' kimvaa '!' Ashcaryasoocakena."
> Pada kramam anaavashyakam, parantu ...
[da aorDar aof da warDs iz immaeTerial, baT... The order of the words is immatterial, but ...]
> सदा "विशेषण विशेष्य, क्रिया-विशेषण क्रिया, विशेषण, किंवा अन्य क्रिया-विशेषणम् भवति."
> Sadaa "Vishezan vishezya", tataa "kriyaaVishezan kriyaa, vishezan, vaa anya kriyaa-vishezan" bhavati.
[Normalli, 'sentensa' => Meeningful warDs puT Tugedar enDing with a fulsTaop saain '.', kwescan saain '?' aor exklemeTari saain '!'
Aen AeDjekTiv masT preseeD da Naaun aor Pronaaun iT refars, aend AeDvarb iTs varbs, aeDjekTiv aor aeDvarb]:-
केचन वाक्यानि. Kecan vaakyaani. [Sam senTenses. Some sentences.]:
रामः मित्रं दृष्ट्वा कथयति:- [Siing da frenD, Raama sez: ]
मित्रं दृष्ट्वा रामः कथयति:- [Siing da frenD, Raama sez: ]
कथयति रामः मित्रं दृष्ट्वा:- [Seeing the friend, Ram says: ]
दृष्ट्वा मित्रं, रामः कथयति:- [Siing da frenD, Raama sez: ]
नमस्कारम्! [GuD maorning! Good morning!]
आगच्छ, उपविश. [Pleez kam, bi seeTeD.]
वाहनं किदृशी चलति? [Haau iz da vehikl ranning?]
तीव्रं. [SpeeDili. / Speedily]
रामः मित्रं दृष्ट्वा कथयति, नमस्कारंम्!
Raama: mitram drizTvaa kathayati:- Namaskaaram!
आगच्छ, उपविश! वाहनं किदृशी चलति?
तीव्रं.
Aagaccha, upavisha!
Vaahanam kidrishi calati?
teevram. (7 padaani)
[AafTar siing hiz frenD Ramesh, Raama sez:
GuD De!
Pleez kam aend SiT Daaun.
Haau iz da vaan ranning?
SpeeDili. (13 warDs).
After seeing his friend Ramesh, Ram says.
Gud day!
Please come and sit down.
How is the vaana running?
Speedily. (13 words)]
... ... ... ...
पाठ-4 [Lessan-4 / Lesson-4]:
4. शब्द-एकीकरणम् [Joining words / Joaayaning warDs]
4. शब्दानां एकीकरणम् / शब्द-एकीकरणम्
Sabda-ekeekaraNam.
[Lesson-4: Yunifaaying warDs / Unifying words]:
4.1 शब्दानां एकीकरण फलानि:- Sabdaanaam ekeekaraNafalaani:-
4.1.1. शब्दानाम् मूल रूपाणि स्थास्यन्ति, अतः तानि सुगमानि.
Shabdaanaam mool roopaani sthaasyanti, ata: taani sugamaaani.
[Onli warDs aar riTTEn Tugedar, exepT da laasT warD whic haev Tu bi diklaainD, insTeD aof Diklaaining eec warDs]
4.1.2. मात्र अंतिम पदत्याज्य, अन्य पदानां विभक्ति लोपं. अतः मात्र अंतिम पदस्य शब्दरूपं ज्ञातुं आवश्यकं. Maatra antim padam tyaajya, anyaPadaanaam vibhakti-lopam, ata: maatra antim padasya shabdaroopam gyaatum aavashyakam. [Aol wards aar riTTen Tugedar, exepT da laasT warD whic iz Diklaainebla]
4.1.3. एकीकरणेण न्यूनं स्थानं आवश्यकं. EkeekaraNena nyoonam sthaanam aavasyakam. [Less spes neeDeD]
4.1.4. पठने सुलभं PaThane sulabham. [Naais Tu reeD aend anDarstaenD]
4.2 शब्दानां एकीकरण विधि: / शब्दएकीकरणविधि:
Shabdaanaam ekeekaraNa vidhi:- Sabda-ekeekaraNaVidhi :-
4.2.1. संयोगं Sanyogam [JasT jvaayaing da warDs / just joining the words]
4.2.2 सन्धि Sandhi: [Joaayening 2 warDr with sam cenjez / Joining 2 words with some changes]
4.2.3 समासम
4.2.1. संयोगं Sanyogam [JasT jvaayaing da warDs, just joining the words]
Udaaharanam. [Exaapla Examples]:
> falam + aanaya = falamaanaya [Bring fruT. Bring fruit.]
> katham + atra? = kathamatra? [whaai hiyar? why here?]
... ... ...
4.2.2 सन्धि Sandhi: [Joaayening 2 leTTars with sam cenjez / Joining 2 letters with some changes]
Atra Sandhi shabdayo:, dwe melan axarayo: parivartanam bhavati. [Joaayning da 2 warDs with cenjez in 2 joaayning leTTars. / Joining the 2 words with changes in 2 joining letters.].
Udaaharanam. [Exaapla Examples]:
Pustaka + Aalaya = Pustakaalaya (a+ Aa = aa). [KampaaunDing da warDs. Compounding the words].
Vaak + eesha = Vaag + eesh (sandhi) [k > g]
= Vaageesh Sanyog [simpl joaaning]
4.2.3. समासं Samaasam, अनेक पदानां एक पदि भवनं समासं [KampaaunDing 2 aor mor warDs. / Compounding 2 or more words.]
Udaaharanam. [Exaapla Examples]:
na + vyayam = avyayam (Avyayeebhaava samaasena) [Avyaya + adar warD, Avyaya + other word]
समासभेदानि:- 5.
समासानि भेदानि:- Samaasa bhedaani:- 5:
(1) अव्ययीभाव समासं Avyayeebhaava:-
Pratham Pad pradhaanam, avyayam ca. Samastapadam sadaa Napunsaka linge, ekavacane bhavati.
समस्त पदम् अव्ययं भवति तथा सदा नपुंसक लिंगे एकवचने भवति. Avyayeebhaava Samaasa udaaharaNaaani:-
दिनं दिनं = प्रति दिनं = प्रतिदिनं dinam dinam > Prati + dinam = Pratidinam (Niyam: Avyay + sangyaa = Avyaya ekavacan Napunsak linge sadaa).
[Rul: Indiklaainebla warD + naaun = Indiklaainebla warD aolwez in Singular NiuTar]
निः संदेहम् = निस्सन्देहम् Ni:+sandeham = Nissandeham [anDaauTebli]
आ मरणम् Aa + MaraNam = AamaraNam [Till da Deth / Till the death] न सम्भवं असम्भवं उपकृष्णं
न सम्भवं = असम्भवं [Na + sambhavam = Asambhavam Impaossibla]
उपकृष्णं ‘upa’ sameepaarthe:- Kriznasya sameepam = upakrizNam. [niyar Krishna / near Krishna]
अनुरूपं ‘anu’ yogyaarthe:- roopasya yogyam = anuroopam. [in da sem we / in the same way]
यथा शक्ति = यथाशक्ति yathaa anatikramaarthe:- yathaa +shakti = yathaashakti [ap Tu da maaiT / up to the might]
(2) तत्पुरुष: tatpuruz: उत्तर पद प्रधानं तत्पुरुषः.
नियम- प्रथम पदस्य विभक्ति लोपं भवति.
7-Bhedaa:
(2.1) समानाधिकरण समासं / कर्मधारय समासं SamaanaadhikaraNa / Karmadhaaraya tatpuruz:,
Kruzna: + mruga: = Kruznamruga:,
peeta: ambaram = Peetaambaram
peeta: vastram = peetavastram
(2.2) व्याधिकरण तत्पुरुष: उत्तर पद प्रधानं VyadhikaraNa tatpuruz:,
नियम- प्रथम पदस्य विभक्ति लोपं भवति.
(2.2.1) द्वितीया तत्पुरुष: dwiteeyaa tatpuruza:, dhanam+aapanna: = dhanaapanna:
(2.2.2) तृतीया तत्पुरुष: triteeyaa tatpuruza:,
gyaanena heena: = gyaanaheena:,
देवेन दत्तः = देवदत्तः
(2.2.3) चतुर्थी तत्पुरुष: Caturthee tatpuruz,
pustakaaya aalayam = pustakaalayam
(2.2.4) पंचमी तत्पुरुष: Pancamee tatpuruz,
Vruxaat patita: = Vrixapatita:,
dharmaat cyuta: = dharmacyuta:
(2.2.5) षष्ठी तत्पुरुष: ZazThee tatpuruz,
Gangaayaa: jalam = Gangaajalam
(2.2.6) सप्तमी तत्पुरुष: Saptamee tatpuruz,
KarmaNikushala: = Karmakushala:,
daane veera: = daanaveera:
(3) द्धिगु dwigu, प्रथमपदसंख्यावाचकं (सरलीकृतसंस्कृते) PrathamPadamSankhyaaVaacakam.
प्रथमम् पदम् संख्यावाचकम् (सामान्ये संस्कृते)
Pancagavyam, dweedalam.
(4) हुब्रीहि:- मध्यम पद लोपी समास, तथा मूल शबदात् विभिनार्थं च.
पीतम् यस्य वस्त्रं, सः पुरुषः ‘पीताम्बरः’ > Anekaa: madhyam padaani luptamabhavan.
Anya pada pradhaano bhavati. yathaa:-
Peetam ambaram yasya sa: = Peetambara:
Lambam udaram yasya sa: = Lambodara:
Candra: shikhre yasya sa: = Candrashekhara:
(5) द्वंद्व समासं dwandwa Samaasam:- उभयपदप्रधानं
Raama; Shyaama: ca = RaamaShyaama:
dwandwa dwe pade pradhaanataa atra:
Maataa ca Pitaa ca =Maataapitarau
5. अनेक शब्द स्थाने, 1 शब्दस्य प्रयोगं [Using 1-word in place of many / Yusing 1-WarD in nples aof meni]
पाठ -5: [Lessan-5./ Lesson-5]
5. 'अनेक शब्द स्थाने, 1 शब्दस्य प्रयोगं:-
"AnekaShabdaSthalee 1-Sulabha cayanam. / SulabhaShabda-cayanam". > Iti Sarlikrit Sanskrite,
Anyatha:- [adarwaaiz / otherwise]
Saamaanya Sanskrite etat bhavizyati:-
"Anekaa: shabdaanaam sthale 1-sulabham shabdam cayanam".
उदाहरणानि अनेकाः UdaaharaNaani anekaa: [Meni exaampls / Many examples]:
5.1 विशेष शब्दानि:-
कविता लेखकः = कवि / लेखिका = कवयित्री
स्त्री यस्य पति मृतः = विधवा
... ...
5.2 उपसर्ग प्रयोगेन निर्मित शब्दानि. Upasarga prayogena nirmit shabdaani:-
5.2.1 निः उपसर्गं
यः दया भावना विहीनः = नि: + दयी = निर्दयी
यस्यन कोपि आकारं = नि: + आकारं = निराकारं
... ...
5.2.2 अ, अन् उपसर्गं
यस्य आदि न भवति = अनादि
यस्य अंत न भवति = अनंत
यत् न कोपि द्रष्टुं शक्नोति = अदृश्य
यः कदापि न मरति = अमर:
5.2.3 आ उपसर्गं:-
उपसर्गं + क्रिया
गम् = to go,
आ + गम् = आगम् = to come
नि: + गम् = निर्गम् = to go out, to come out.
सर्वे उपसर्गाणि:- Aol Prefixes:
प्र = विशेष
परा = awe
अप् = awe
सम् = with
निस् = awe
निर् = awe
दुष् = faar awe
दुर् = awe
अनु = faolo / follow
अव् = rivars /reverse
वि = ooppoziT
आ = TuwaarDs, niar
नि = Daaun / down
अधि = ovar
अपि = niyar/ near, proximeT
अति = biyonD
सु = gooD
उत् लुद् = apwaarDs / upwards
अभि = Tu, TuwaarDs
प्रति = agensT / against
परि = raaunD, eraaunD / round
उप = TuwaarDs, niyar/ towards, near
पाठ -6: [Lessan-6 ./ Lesson-6]
6. धातु (मूल शब्दं), धातु रूपाः [rooT aof Aeksan wards, infinitive faorm aof a varb / Infinitive Form of a Verb]:
चल् Tu muv, पठ् Tu reeD, लिख् Tu raaiT, खाद् Tu eeT, हस् Tu laaf,
भू (भव्)Tu haeppen, अस् Tu bi, गम् (गच्छ्) Tu go, क्रीड Tu Ple,
6. लकाराः 10, वर्त्तमान काले, भविष्यत्, भूत, आज्ञा, ज्ञापन.
परन्तु निम्न लिखित 5 लकाराः साधारणतया चलति:-
6.1 लट् वर्त्तमान काले [PrezenT Tensa / Present Tense],
चल् धातु लट् लकार रूपाः
एक वचन. द्वि वचन. वहुवचन.
Singular Dual Plural
I. प्रथम पुरुष
(Sa:, saa, gaja:) calati. (tau, gajau) calata:. (te, gajaa:) calanti.
(सः / सा/ रामः/ गजः / सूर्यः) चलति. (तौ /गजौ / ते ) चलतः. (ते गजाः ताः) चलन्ति.
II. मध्यम पुरुषं (tvam) calasi. (Yuvaam) calatha:. (Yuiyam) calatha.
(त्वं) चलसि. (युवां) चलथः. (यूइयं ) चलथ.
III. उत्तम पुरुष
(Aham) calaami. (Aavaam) calaava:. (Vayam) calaama:.
(अहं) चलामि. (आवां) चलावः. (वयं) चलामः.
>> द्वितीय एवं तृतीय पंक्ति अपरिवर्तन शीले. II aend III ro ( ) aar fixD.
न्यूने in sorT:
-ति -तः -न्ति
-सि -थ: -थ
-आमि -आवह: -आमः
Laaik abov aol da faolowing haev Tu bi anDarsTooD:
एव मेव निम्न लिखितानि:
6.2 लृट् भविष्यत् काले [Fyucar Tensa. / Future Tense], चलिष्यति calizyati.
calizyati calizyata: calizyanti
calizyasi calizyatha: calizyatha
calizyaami calizyaava: calizyaama:
6.3 लङ् भूत काले [PaasT Tensa / Past Tense], अचलत् acalat
acalat acalataam acalan
acala: acalatam acalata
acalam acalaava acalaama
6.4 लोट् आज्ञा अर्थे [faor OrDaring / for ordering] चलतु
calatu calataam calantu
cala calatam calata
calaani calaava calaama
6.5 विधिलिंग ज्ञापन अर्थे [faor suggessan / for suggession] चलेत
calet caletaam caleyu:
cale: caletam caleta
caleyam caleva calema
अन्य पंचलकाराः
6.6 लुट् calitaa चलिता
calitaa calitaarau calitaara:
calitaasi calitaastha: calitastha
calitaasmi calitaasma: calitasma:
6.7 लिट् bhoote [Paast Tensa / Past tense चचलत्
cacala cacalatu: cacalu:
cacalitha cacalathu: cacala
cacala cacaliva cacalima
6.8 लृग acaloot अचलूत्
acaloot acalootaam acalizyan
acalizya: acalizyatam acalisyata
acalizyam acalizyaava acalizyaama
6.9 लुंग Bhoote
acaloot acalootaam acaloon
acaloo: aculatam acaleta
acaleyam acaleva acalema
6.10 आशिर्लिंग Blessing चल्यात्
calyaat calyaataam calyaasu
calyaa: calyaastam calyaasta
calyaasamcalyaasva calyaasma
6.11 लेट् Vede [In Vedas]
Deyar aar 10+1 lakaaras in Sanskrit graammar in moDarn Sanskrit for example, lat, lrit, lut. Iit, lot, lan, vidhilin, asirlin lun and lrn) and one, 11th namely let lakara is used only in the Vedic text.
Verb or धातु (dhaatu) has 10 different तिङन्तपद (tiNaantapada) forms known as लकार (lakaara) or endings and they are listed below with 1st faorm PaTh Dhaatu
पठ् धातु अन्य पुरुष एकवचन :-
लट्लकार / laTlakaara. पठति (वर्त्तमान)
लृट्लकार / lruTlakaara. पठिष्यति (भविष्यत्)
लङ्लकार / laN^lakaara. अपठत् (भूत)
लोट्लकार / aajhaayaa.nloTlakaara. पठतु (आज्ञा)
विधैलिङ्लकार / vidhailiNlakaara. पठेत् (आशीर्वाद)
लिट्लकार / liTlakaara.
त्वं युवां यूयं अहं आवां वयं
पठ् धातु लट्लकार / laT lakaara:- पठ् वर्त्तमान काले [in PrezenT Tens]
पुरुष ` एकवचन द्विवचन बहुवचन
1. प्रथम पुरूष (गजः, सः, सा) पठति. (गजौ, तौ, ते) पठत:. (गजाः, ते, ताः) पठन्ति.
Inglish: (aen elifaenT, hi, shi) reeDs. (Tu elifaenTs, de Tu) reeD. (ElifaenTs, de) reeD.
2. मध्यम पुरूष (त्वं) पठसि. (युवां) पठथ:. (यूयं) पठथ.
(Yu) reeD. (Yu Tu) reeD. (Yu) reeD
.
3. उत्तम पुरूष (अहं) पठामि. (आवां) पठाव:. (वयं) पठाम:.
Inglish: (Aai) reeD. (Wi Tu) reeD. (Wi) reeD.
टिप्पणी [No~T}:
1. AeTSl. 2 aend 3 insaaiD da ( ) aar fixD.
मध्यम पुरुषे तथा उत्तम पुरुषे ( ) कोष्ठके यत् लिखितमस्ति, तत् स्थिरमेव.
2. संस्कृते 3 लिंगानि:- पुल्लिंग स्त्री लिंग नपुंसक लिंग संज्ञा तथा विशेषण पदे; परन्तु क्रिया पदे लिंगानुसार परिवर्तन न भवति.
(पठ्) धातु लृट्लकार / lruT lakaara:- भविष्यत् काले [In Fyucar Tens]:-
पुरुष ` एकवचन द्विवचन बहुवचन
1. प्रथम पुरूष (गजः, सः, सा) िष्यति. (गजौ, तौ, ते) िष्यतः.. (गजाः, ते, ताः) िष्यन्ति.
Inglish: (aen elifaenT, hi, shi) reeDs. (Tu elifaenTs, de Tu) reeD. (ElifaenTs, de) reeD.
2. मध्यम पुरूष (त्वं) िष्यसि. (युवां) िष्यथः . (यूयं) िष्यथ.
(Yu) reeD. (Yu Tu) reeD. (Yu) reeD
.
3. उत्तम पुरूष (अहं) िष्यामि. (आवां) िष्यावः. (वयं) िष्याव:.
Inglish: (Aai) reeD. (Wi Tu) reeD. (Wi) reeD.
िष्यति िष्यतः िष्यन्ति िष्यसि िष्यथः िष्यथः िष्यामि िष्यावः िष्यामः
पाठ -7: [Lessan-7 ./ Lesson-7]
7. सर्वनाम शब्द रूपाणि तथा वाक्य प्रयोगः
संस्कृते ‘सर्वनाम’ तथा ‘धातु’ शब्द रूपा: अति महत्वपूर्णँ:-
अहं खादामि. [Aai eeT. / I eat.]
त्वं पठसि. [Yu reed. / You read.]
फलं पतति, तत् अत्रैव अस्ति. [A frooT faols, daeT iz hiyar iTself. / A fruit falls, that is here itself.]
उपरि अधः चिंह्नित् शब्दाः सर्वनामाः. [da anDarlaainD wards aar pronaauns. / The underlined words are pronouns.]
अस्मद् शब्द रूपा:
1. अस्मद् शब्दः- दकारान्तः [Aai we Tu we / I We two We. … ]
विभक्ति: एकवचनम् द्विवचनम् बहुवचनम्
प्रथमा अहम् आवाम् वयम्
द्वितीया माम्, मा आवाम्, नौ अस्मान्, नः
तृतीया मया आवाभ्याम् अस्माभिः
चतुर्थी मह्यम्, मे आवाभ्याम्, नौ अस्मभ्यम्, न:
पञ्चमी मत् आवाभ्याम् अस्मत्
षष्ठी मम, मे आवयोः, नौ अस्माकम्, न:
सप्तमी मयि आवयोः अस्मासु
# अस्मद् शब्द तीनों लिंगों के लिए एक समान प्रयुक्त होता है ।
2. युष्मद् शब्दः- दकारान्त [Yu. Yu Tu. Yu all. / You You two You …. ]
विभक्ति: एकवचनम् द्विवचनम् बहुवचनम्
प्रथमा त्वम् युवाम् यूयम्
द्वितीया त्वाम्, त्वा युवाम्, वाम् युष्मान्, वः
तृतीया त्वया युवाभ्याम् युष्माभिः
चतुर्थी तुभ्यम्, ते युवाभ्याम् युष्मभ्यम्, व:
पञ्चमी त्वत् युवाभ्याम् युष्मत्
षष्ठी तव, ते युवयोः, वाम् युष्माकम्, व:
सप्तमी त्वयि युवयोः युष्मासु
सम्बोधन - - -
# युष्मद् शब्द तीनों लिंगों के लिए एक समान प्रयुक्त होता है ।
3. तद् शब्द- दकारान्त पुल्लिङ्गः
विभक्ति: एकवचनम् द्विवचनम् बहुवचनम्
प्रथमा सः तौ ते
द्वितीया तम् तौ तान्
तृतीया तेन ताभ्याम् तैः
चतुर्थी तस्मै ताभ्याम् तेभ्यः
पञ्चमी तस्मात् ताभ्याम् तेभ्यः
षष्ठी तस्य तयोः तेषाम्
सप्तमी तस्मिन् तयोः तेषु
सम्बोधन - - -
4. तद् शब्द- दकारान्त स्त्रीलिंग
विभक्ति: एकवचनम् द्विवचनम् बहुवचनम्
प्रथमा सा ते ता:
द्वितीया ताम् ते ता:
तृतीया तया ताभ्याम् ताभि:
चतुर्थी तस्यै ताभ्याम् ताभ्यः
पञ्चमी तस्या: तयोः ताभ्यः
षष्ठी तस्याम् तयोः तासु
सप्तमी तस्मिन् तयोः तेषु
सम्बोधन - - -
5. तद् शब्द- दकारान्त नपुंसकलिंग
विभक्ति: एकवचनम् द्विवचनम् बहुवचनम्
प्रथमा तत् ते तानि
द्वितीया तत् ते तानि
तृतीया तेन ताभ्याम् तैः
चतुर्थी तस्मै ताभ्याम् तेभ्यः
पञ्चमी तस्मात् ताभ्याम् तेभ्यः
षष्ठी तस्य तयोः तेषाम्
सप्तमी तस्मिन् तयोः तेषु
सम्बोधन - - -
6. इदम् शब्दः- मकारान्त पुल्लिंग
विभक्ति: एकवचनम् द्विवचनम् बहुवचनम्
प्रथमा अयम् इमौ इमे
द्वितीया इमम्, एनम् इमौ, एनौ इमान्
तृतीया अनेन, एनेन आभ्याम् एभि:
चतुर्थी अस्मै आभ्याम् एभ्यः
पञ्चमी अस्मात् आभ्याम् एभ्यः
षष्ठी अस्य अनयोः, एनयोः एषाम्
सप्तमी अस्मिन् अनयोः, एनयोः एषु
सम्बोधन - - -
7. इदम् शब्दः- मकारान्त स्त्रीलिङ्गः
विभक्ति: एकवचनम् द्विवचनम् बहुवचनम्
प्रथमा इयम् इमे इमाः
द्वितीया इमाम्, एनाम् इमे, एने इमाः, एनाः
तृतीया अनया, एनया आभ्याम् आभिः
चतुर्थी अस्यै आभ्याम् आभ्यः
पञ्चमी अस्याः आभ्याम् आभ्यः
षष्ठी अस्याः अनयोः, एनयोः आसाम्
सप्तमी अस्याः अनयोः, एनयोः आसु
सम्बोधन - - -
8. इदम् शब्दः- मकारान्त नपुंसकलिंग
विभक्ति: एकवचनम् द्विवचनम् बहुवचनम्
प्रथमा इदम् इमे इमानि
द्वितीया इदम्, एनम् इमे, एने इमानि, एनानि
तृतीया अनेन, एनेन आभ्याम् एभिः
चतुर्थी अस्मै आभ्याम् एभ्यः
पञ्चमी अस्मात् आभ्याम् एभ्यः
षष्ठी अस्य अनयोः, एनयोः एषाम्
सप्तमी अस्मिन् अनयोः, एनयोः एषु
सम्बोधन - - -
9. एतत् शब्दः- तकारान्त पुल्लिंग
विभक्ति: एकवचनम् द्विवचनम् बहुवचनम्
प्रथमा एषः एतौ एते
द्वितीया एतम्,एनम् एतौ,एनौ एतान्,
एनान्
तृतीया एतेन,एनेन एताभ्याम् एतैः
चतुर्थी एतस्मै एताभ्याम् एतेभ्यः
पञ्चमी एतस्मात् एताभ्याम् एतेभ्यः
षष्ठी एतस्य एतयोः, एनयो: एतेषाम्
सप्तमी एतस्मिन् एतयोः, एनयो: एतेषु
सम्बोधन - - -
10. एतत् शब्दः- तकारान्त स्त्रीलिंग
विभक्ति: एकवचनम् द्विवचनम् बहुवचनम्
प्रथमा एषा एते एताः
द्वितीया एताम्, एनाम् एते, एने एताः, एनाः
तृतीया एतया, एनया एताभ्याम् एताभिः
चतुर्थी एतस्यै एताभ्याम् एताभ्यः
पञ्चमी एतस्याः एताभ्याम् एताभ्यः
षष्ठी एतस्याः एतयोः, एनयोः एतासाम्
सप्तमी एतस्याम् एतयोः, एनयोः एतासु
सम्बोधन - - -
11. एतत् शब्दः- तकारान्त नपुंसकलिंग
विभक्ति: एकवचनम् द्विवचनम् बहुवचनम्
प्रथमा एतत् एते एतानि
द्वितीया एतत्, एनत् एते, एने एतानि, एनानि
तृतीया एतेन, एनेन एताभ्याम् एतैः
चतुर्थी एतस्मै एताभ्याम् एतेभ्यः
पञ्चमी एतस्मात् एताभ्याम् एतेभ्यः
षष्ठी एतस्य एतयोः, एनयोः एतेषाम्
सप्तमी एतस्मिन् एतयोः, एनयो: एतेषु
सम्बोधन - - -
पश्यतां:- Pashyataam:-
किम्? यत्, एतत्, यत्. kim? yad, tad, etad, sarvanaam shabda roopaa:.
कः? यः सः एषः पुलिंगे. Ka:?, ya:, sa:, eza:, > Pulinge
का? या, सा, एषा, स्त्रीलिंगे. Kaa ? yaa, saa, ezaa, > Strilinge
पश्यतां केचन वाक्यानि:- Pashyataam vaakyaani:-
कः पठति? सः पठति. सा पठति. Ka: paThati? Sa: paThati. Saa paThati,
किं पठति सा? सा पुस्तकं पठति. Kim paThati saa? Saa pustakam paThati.
सः किं पठति? सः च पुस्तकं पठति. Sa: ki` paThati? Sa: ca pustaka` paThati.
पाठ -7: [Lessan-7 ./ Lesson-5]
7. सर्वनाम शब्द रूपाणि तथा वाक्य प्रयोगः
संस्कृते ‘सर्वनाम’ तथा ‘धातु’ शब्द रूपा: अति महत्वपूर्णँ:-
अहं खादामि. [Aai eeT. / I eat.]
त्वं पठसि. [Yu reed. / You read.]
फलं पतति, तत् अत्रैव अस्ति. [A frooT faols, daeT iz hiyar iTself. / A fruit falls, that is here itself.]
उपरि अधः चिंह्नित् शब्दाः सर्वनामाः. [da anDarlaainD wards aar pronaauns. / The underlined words are pronouns.]
अस्मद् शब्द रूपा:
1. अस्मद् शब्दः- दकारान्तः [Aai we Tu we / I We two We. … ]
विभक्ति: एकवचनम् द्विवचनम् बहुवचनम्
प्रथमा अहम् आवाम् वयम्
द्वितीया माम्, मा आवाम्, नौ अस्मान्, नः
तृतीया मया आवाभ्याम् अस्माभिः
चतुर्थी मह्यम्, मे आवाभ्याम्, नौ अस्मभ्यम्, न:
पञ्चमी मत् आवाभ्याम् अस्मत्
षष्ठी मम, मे आवयोः, नौ अस्माकम्, न:
सप्तमी मयि आवयोः अस्मासु
# अस्मद् शब्द तीनों लिंगों के लिए एक समान प्रयुक्त होता है ।
2. युष्मद् शब्दः- दकारान्त [Yu. Yu Tu. Yu all. / You You two You …. ]
विभक्ति: एकवचनम् द्विवचनम् बहुवचनम्
प्रथमा त्वम् युवाम् यूयम्
द्वितीया त्वाम्, त्वा युवाम्, वाम् युष्मान्, वः
तृतीया त्वया युवाभ्याम् युष्माभिः
चतुर्थी तुभ्यम्, ते युवाभ्याम् युष्मभ्यम्, व:
पञ्चमी त्वत् युवाभ्याम् युष्मत्
षष्ठी तव, ते युवयोः, वाम् युष्माकम्, व:
सप्तमी त्वयि युवयोः युष्मासु
सम्बोधन - - -
# युष्मद् शब्द तीनों लिंगों के लिए एक समान प्रयुक्त होता है ।
3. तद् शब्द- दकारान्त पुल्लिङ्गः
विभक्ति: एकवचनम् द्विवचनम् बहुवचनम्
प्रथमा सः तौ ते
द्वितीया तम् तौ तान्
तृतीया तेन ताभ्याम् तैः
चतुर्थी तस्मै ताभ्याम् तेभ्यः
पञ्चमी तस्मात् ताभ्याम् तेभ्यः
षष्ठी तस्य तयोः तेषाम्
सप्तमी तस्मिन् तयोः तेषु
सम्बोधन - - -
4. तद् शब्द- दकारान्त स्त्रीलिंग
विभक्ति: एकवचनम् द्विवचनम् बहुवचनम्
प्रथमा सा ते ता:
द्वितीया ताम् ते ता:
तृतीया तया ताभ्याम् ताभि:
चतुर्थी तस्यै ताभ्याम् ताभ्यः
पञ्चमी तस्या: तयोः ताभ्यः
षष्ठी तस्याम् तयोः तासु
सप्तमी तस्मिन् तयोः तेषु
सम्बोधन - - -
5. तद् शब्द- दकारान्त नपुंसकलिंग
विभक्ति: एकवचनम् द्विवचनम् बहुवचनम्
प्रथमा तत् ते तानि
द्वितीया तत् ते तानि
तृतीया तेन ताभ्याम् तैः
चतुर्थी तस्मै ताभ्याम् तेभ्यः
पञ्चमी तस्मात् ताभ्याम् तेभ्यः
षष्ठी तस्य तयोः तेषाम्
सप्तमी तस्मिन् तयोः तेषु
सम्बोधन - - -
6. इदम् शब्दः- मकारान्त पुल्लिंग
विभक्ति: एकवचनम् द्विवचनम् बहुवचनम्
प्रथमा अयम् इमौ इमे
द्वितीया इमम्, एनम् इमौ, एनौ इमान्
तृतीया अनेन, एनेन आभ्याम् एभि:
चतुर्थी अस्मै आभ्याम् एभ्यः
पञ्चमी अस्मात् आभ्याम् एभ्यः
षष्ठी अस्य अनयोः, एनयोः एषाम्
सप्तमी अस्मिन् अनयोः, एनयोः एषु
सम्बोधन - - -
7. इदम् शब्दः- मकारान्त स्त्रीलिङ्गः
विभक्ति: एकवचनम् द्विवचनम् बहुवचनम्
प्रथमा इयम् इमे इमाः
द्वितीया इमाम्, एनाम् इमे, एने इमाः, एनाः
तृतीया अनया, एनया आभ्याम् आभिः
चतुर्थी अस्यै आभ्याम् आभ्यः
पञ्चमी अस्याः आभ्याम् आभ्यः
षष्ठी अस्याः अनयोः, एनयोः आसाम्
सप्तमी अस्याः अनयोः, एनयोः आसु
सम्बोधन - - -
8. इदम् शब्दः- मकारान्त नपुंसकलिंग
विभक्ति: एकवचनम् द्विवचनम् बहुवचनम्
प्रथमा इदम् इमे इमानि
द्वितीया इदम्, एनम् इमे, एने इमानि, एनानि
तृतीया अनेन, एनेन आभ्याम् एभिः
चतुर्थी अस्मै आभ्याम् एभ्यः
पञ्चमी अस्मात् आभ्याम् एभ्यः
षष्ठी अस्य अनयोः, एनयोः एषाम्
सप्तमी अस्मिन् अनयोः, एनयोः एषु
सम्बोधन - - -
9. एतत् शब्दः- तकारान्त पुल्लिंग
विभक्ति: एकवचनम् द्विवचनम् बहुवचनम्
प्रथमा एषः एतौ एते
द्वितीया एतम्,एनम् एतौ,एनौ एतान्,
एनान्
तृतीया एतेन,एनेन एताभ्याम् एतैः
चतुर्थी एतस्मै एताभ्याम् एतेभ्यः
पञ्चमी एतस्मात् एताभ्याम् एतेभ्यः
षष्ठी एतस्य एतयोः, एनयो: एतेषाम्
सप्तमी एतस्मिन् एतयोः, एनयो: एतेषु
सम्बोधन - - -
10. एतत् शब्दः- तकारान्त स्त्रीलिंग
विभक्ति: एकवचनम् द्विवचनम् बहुवचनम्
प्रथमा एषा एते एताः
द्वितीया एताम्, एनाम् एते, एने एताः, एनाः
तृतीया एतया, एनया एताभ्याम् एताभिः
चतुर्थी एतस्यै एताभ्याम् एताभ्यः
पञ्चमी एतस्याः एताभ्याम् एताभ्यः
षष्ठी एतस्याः एतयोः, एनयोः एतासाम्
सप्तमी एतस्याम् एतयोः, एनयोः एतासु
सम्बोधन - - -
11. एतत् शब्दः- तकारान्त नपुंसकलिंग
विभक्ति: एकवचनम् द्विवचनम् बहुवचनम्
प्रथमा एतत् एते एतानि
द्वितीया एतत्, एनत् एते, एने एतानि, एनानि
तृतीया एतेन, एनेन एताभ्याम् एतैः
चतुर्थी एतस्मै एताभ्याम् एतेभ्यः
पञ्चमी एतस्मात् एताभ्याम् एतेभ्यः
षष्ठी एतस्य एतयोः, एनयोः एतेषाम्
सप्तमी एतस्मिन् एतयोः, एनयो: एतेषु
सम्बोधन - - -
Sarvanaama ‘tat’ shabda roopaani:-tat = [daeT / that] Pulinge:- [maskulin / masculine]:
Napunsaklinge:- [NiuTar / Neuter]:
Prathamaa tat te taani
dwteeyaa tat te taani
Anye Pulingvat.
Streelinge:-
1. saa [shi / she] te taa: [de /they]
2. taam [Tu har/] te taa: [Tu dem/to them]
3. tayaa [baai, with] tabhyaam taabhi:
4. tasyai: [faor har] ,, taabhya:
5. tasyaa: [fraom har] ,, ,,
6. tasyaa: [har/her] tayo: taasaam [deyar/their]
7. tasyaam [/from her] tayo: taasu [fraom dem/]
Suggestions for kim shabd roop sanskrit
Ram Shabd Roop
Lata Shabd Roop
Guru Shabd Roop
Nadi Shabd Roop Sanskrit
Kim Shabd Roopaa:Pulinge, Napunsakalinge, Strilinge ca.
FAL Shabd Roop
पाठ -8: [Lessan-8 ./ Lesson-8]
8. प्रश्नवाचक शब्दाः तथा उत्तरं;
8.1 Prasnavaacak avyaya sabdaa: Pratham Adhyaaye pashyataam:
8.2 Anye Shabdaa: atra pashyataam. Uttaraani ca.
8.1.1 Kim shabdaroopaa: Kim? [Hu? whic? / Who? Which?]
Pulinge: [Hu? maeskulin / Who? masculine.]
ka: kau ke [Hu? whic? / Who? Which?]
kam kau kaan [Tu hum, Tu whic?]
kena kaabhyaam kai: [baai / with hum,whic?]
kasmai ,, kebhya: [faor hum, faor whic?]
kasmaat ,, ,, [raom hum, frao whic?]
kasya kayo: kezaam [huz?]
kamin kayo: kezu [in / aeT/ aon whic?]
Napunsakalinge: [Whic? inaenimeT / Which? inanimate]
1. kam ke kaani
2. kam ke kaani
3. Anye Pulingawat. [ResT Laaik Maskulin. /Rest like masculine.]
Strilinge:
kaa ke kaa:
kaam ke kaa:
kayaa kaabhyaam kaabhi:
kasyai .. kaabhya;
kasyaa: ,, ,,
kasyaa: kayo: kaasaam
kasyaam kayo: kaasu
Ka: gacchati tatra? Tatra baanara: gacchati.
Ke gacchanti? Baanaraa: gacchanti.
Kaa aagacchati? Lataa aagacchati aapaNaat. [Lataa kams from da shaop.
किं त्वं अद्य गृहं गमिष्यसि, वालिके ?
Kim twam adya griham gamizyasi vaalike?
आम्! गमिष्यामि अहं.
Aam! Aham gamizyaami. [AnDarlaainD worDs aar pronaauns]
तव गृहे के के सन्ति?
मम गृहे मम माता, ज्येष्ठ भ्राता, पिता, तथा कनिष्ठा भगिनी सन्ति.
साधु!!
Kecan Sanskrit Shabda Roopaa:
►Kim (किम् - पुंल्लिंग, Napunsak-ling, स्त्रीलिंग): Sarvanaamaa:
►Kokilaa (कोकिला)►Koyal (कोयल) [Koo koo]
►Lata (लता - अIकारान्त स्त्रीलिंग) > Lataa late lataa:
►Lajjaa (लज्जा - अIकारान्त स्त्रीलिंग)
►Vaalikaa (लड़की - स्त्रीलिंग)
►Mala (माला - अIकारान्त स्त्रीलिंग)
►Laghu (लघु - नपुंसकलिंग विशेषण शब्द) > Laghu laghuni laghooni
►Laghu (लघु - पुंल्लिंग विशेषण शब्द)
►Laghu (लघु - स्त्रीलिंग विशेषण शब्द)
►Madhu (मधु)
►Mahan (महान) ►Mahat (महत्)
►Man (मन)►Manas (मनस्)
►Mani (मणि - इकारान्त पुंल्लिंग)
►Muni (Muni- इकारान्त पुंल्लिंग) > muni: munee munaya:
सरलीकृत संस्कृत पाठकानां संख्या:
Saralikritasanskrita paaThakaanaam Sankhyaa:
17.10.9121 [5.1.2022 KE] divase
Sthaanam Desh: PaaThakaa: /M
1 Kanaadaa 2.29
2 Singhpuram 2.05
3 Sanyukta Arab Dhanapat [UAE] 2.02
4 Hong Konga: 2
5 Sanyukt Raajya Amerikaa [YSA/USA] 1.58
6 Yukrena: 1.52
7 Rusa: 1.42
8 Swedana: 0.9
9 Fraansa: 0.89
10 Bhaarata: 0.66
Anye ca.
Aascaryam, Bhaarata: dasham sthale SaralikritSanskritPaaThakaanaam sucyaam!
** Dhaatu GaNa 10:-
1 bhvaadi bhoo bhavati
2 adaadi ad
3 juhotyaadi hu
4 divaadi div
5 svaadi su
6 tudaadi tud
7 rudhaadi rudh
8 tanaadi tan
9 krayaadi kri
10 curaadi GaNa cur
पाठ -9: [Lessan-9 ./ Lesson-9]
9. आत्मने पदी धातू रूपाः / प्रयोगं [Paessiv Voaaes / passive Voise]
Aatmane Padee dhaatu roopaa: / Prayogam.
Saadhaaranatayaa Aatmanepadee dhaatava: swayam nimitte bhavati [Passive Voice].
Kecan Aatmanepadee dhaatawa:
9.1 In Sanskrit we have 3 forms of verbs Atmane, parasmai and ubayapati Atmane Padi Verbs [end with tey] – Riesult of the action accrues to self. Example Modate (to feel happy). Ramate - to please
लभ् के धातु रूप (Dhatu Roop of Labh) - आत्मनेपदी लभ् धातु के धातु रूप संस्कृत में सभी लकारों, पुरुष एवं तीनों वचन में लभ् धातु रूप (Labh Dhatu Roop) नीचे दिये गये हैं।
लभ् लट् लकार (वर्तमान काल) > Laaik dis: mud, sev, yac (ubhaya padee) Labhate = gets.
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवच
1. Pratham labhate labhete labhante
2. Madhyam labhase labhethe labhadhve
3. Uttam labhe labhaavahe labhaamahe
लृट् लकार LriT Lakaar (Fyucar Tensa) Labhizyate ... [aez abov] = will geT.
लकार लङ् Lan Lakaar (PaasT Tensa) = gaoT
1 Alabhat alabhetaam alabhanta
2 Alabhathaa Alabhethaam alabhadhvam
3 Alabhe alabhaavahi alabhaamahi
लोट लकार LoT Lakaar (AorDar) Labhataam = get
1 Labhataam Labhetaam Labhantaam
2 labhasva labhethaam labhadhvam
3. labhe labhethaam labhaamahai
विधिलिंग लकार Lav Vidhiling Lakaar Labheta = [should get]
1. Labheta Labheyaataam Lavbheran
2. Labhethaa: Labheyaathaam labhedhvam
3. labheya labhevahi labhemahi
अन्य Ubhaya पदी धातवः [in Inglish]
daa [Tu giv]
yaac [rikwesT Tu giv], kath [Tu se],
cur [Tu sTeel], nee (nay)
rudh [Tu sTaop] rundhe rundhaate rundhate
lriT lakaar:- rotsyate rotsyete rotsyante
nee (nay) [nezyati, nezyate]
अन्य आत्मनेपदी धातवः
sev [Tu sarva], mud [Tu pleez],
vridh (vardh) [Tu raaiz]
पाठ -10: [Lessan-10 ./ Lesson-10]
** Dhaatu GaNa 10:- Sanskrite 10-GaNaa:
dhaatava:. yatha:- [Aol da varbs aof Sanskrit aar GrupD in 10 nambars, aez faoloz]:
0. dhaatu + vikaraNa = Pada
1 bhvaadi > bhoo aadi >> bhoo+ a+ ti =bhavati
bhoo > bhavati bhavata: bhavanti ...
2 adaadi > ad aadi >> ad+0+ti
ad [Tu eeT] Bhojana karanaa.
3. Juhotyaadi > hu aadi >> hu (juhu) +ti = juhoti
4. divaadi > div aadi >> div+ya+ti = divyati
5. swaadi > su aadi >> su+nu+ti = sunoti
6. tudaadi > tud aadi >> tud+a+ti = tudati
7. rudhaadi > rudh aadi >> rudh+n+ti = ruNaddhi
8. tanaadi > tan aadi >> tan+u+ti = tanoti
9. kryaadi > kree aadi >> kree+naa+ti = kriNaati
10. curaadi > cur aadi >> cu +ay+ti = corayati
1. adaadi dhaatava:
ad laT lakaara
atti atta: adanti
atsi atha: atha
admi adva: adma:
LriT lakaara
atsyati atsyata: atsyanti
atsyasi ...
atsyaami ...
Lang lakaar
aadat aadattaam aadan
aada: aattam aatta
aadam aadva aadma
LoT Lakaar
attu attaam adantu
adhi attam atta
adaani adaava adaama
Vidhiling lakaar
adyaat adyaatam adyu:
adyaa: adyaatam adyaata
adyaam adyaava adyaama
'as' dhaati [Tu bi / to be]
> Vartamaan kaala [prezenT Tensa]:-
asti sta: Santi
asi stha: stha
asmi sva: sma:
> bhoot kaala [paasT Tensa]:-
aaseet aastaam aasan
aasi: aastam aasta
aasam aasva aasma
> bhavizyat kaala [fyucar Tensa]:-
bhavizyati ...
> Aagyaa LoT Lakaar [AoDar ]:-
Astu staam santu
edhi stam sta
asaani asaava asaama
> Vidhiling Lakaar [shuD. will ]:-
syaat syaataam syu:
syaa: syaatam syaata
syaam syaava syaama
3 Juhotyaadi
daa dhaatu roopaa: [daa =Tu giv / to give]
LaT Lakaar:-
dadaati datta: dadati
dadaasi dattha: dadatha
dadaami dadva: dadma:
LriT Lakaar:-
daasyati
Lan Lakaar:-
adadaata adadaataam adada:
LoT Lakaar:-
dadaatu dattaam dadatu
dehi dattam datta
dadaani dadaava dadaama
4 divaadi div
5 svaadi su
6 tudaadi tud
7 rudhaadi rudh
8 tanaadi tan
9 krayaadi kri
10 curaadi GaNa cur
Pratyeka GaNa: mahatvapoorNam, parantu
Juhotyaadi GaN vishizTam [Varvs aof “Juhotyaadi Grup aar veri spesal]:
14.02.9122 Saralikrit Sanskritam 30.04.2022
के पठन्ति सरलीकृतसंस्कृतम् :-
Inglish English Sanskrit PaaThakaa:
Indiaa / India भारतः 928
YSA United States संयुक्त राज्य अमेरिका 556
Rassiaa Russia ऋषिदेशः 218
Kanaadaa Canada कनाडा 89
Yukren Ukraine यूक्रेनः 67
Fraans France फ्रांसः 98
Jarmani Germany उष्णमणि 47
Bangalaadesh Bangladesh बंगलादेशः 30
Braajil Brazil ब्राज़ीलः 22
Nadarlaends Netherlands उत्तरिदेशः 22
An non Rijan Unknown Rgn अज्ञात क्षेत्राणि 20
United Arab Emirates संयुक्त अरब धनपति 20
Indonesiaa Indonesia इण्डोनेसिआ 19
Haong Kaong Hong Kong हौंग कोंग: 15
Nepaal Nepal नेपाल: 15
Jaapaan Japan जापान: 13
Sweden Sweden स्वेदनः 13
Singaapur Singapore सिंघपुरं 12
Austreliaa Australia ऑस्ट्रेलिआ 11
UK United Kingdom संयुक्त राजतन्त्रं 7
Odars Other अन्ये 181
पाठ -11: [Lessan-11 ./ Lesson-11]
11. उपाख्यानानि, सुभाषितानि Upaakhyaanaani, Subhaasitaani ca [AensiDo~Ts, naais seings / Anecedotes, nice sayings]
11.1 सुभाषितानि Subhaasitaani ca [Naais Seings / nice sayings]
ॐ भूर्भुवः स्वः तत् सवितुर्वरेण्यम्
भर्गो देवस्य घी महि धियो योनः प्रचोदयात्.
“0o..m Bhoorbhuva: sva:
tat SaviturvareNyam,
Bhargo devasya dheemamahee,
dhiyo yo na: pracodayaat.”
यत् पण्डिताः न्यूने कथितवान:-
"रामः गतिः, देहि (मां) सुमतिः"
[Raama i.e. Velocity (of light, EM Waves, imparting an abstract knowledge to a common man), (O Raama!) provide me wisdom. /
Raama! i.e. VelosiTi aof EM Wevs, provaaiD mi WisDom]
… '0o...म्' संपूर्ण द्योतकं, (सम्पूर्णानन्दः देवदत्तः)
‘0o...m SampoorNa dyotakam, (SampoorNaananda: devadatta:)
यत्र महाकाली माता उदरे (अंतरिक्षे, भर्गो ) असंख्य व्रह्माण्डाः (इहलोकाः + इतरलोकाः) सन्ति,
यत्र विभिन्न रामाः विचरन्ति.
> एतानि माता सविता ज्ञायन्ते, सा अश्माकं मनेसु च प्रचोदयात्. /
Yatra MaahaaKaali Maataa Udare (Antarixe, Bhargo) [In empTi spes]
Asankhya BrahmaaNDaa: (Ihalokaa: + Itarlokaa:) santi,
yatra vibhinna Raamaa: [EM-Wevs] vicaranti (Bhargo].
> Etaani Savitaa Maataa gyaayante,
Ye azmaakam (na:) manesu ca pracodayaat [bi imprigneteD in as]
** माता सरस्वती वन्दना
Maataa Saraswatee Vandana:-
या कुंदेन्दुतुषारहारधवला
या शुभ्रवस्त्रावृता या
वीणावरदण्डमण्डितकरा
या श्वेतपद्मासना या
व्रह्माच्युतशङ्करप्रवृतिभिर्देवैः सदा पूजिता
सा मां पातु सरस्वती भगवती
निः शेष जाड़यापहा.
Yaa Kundendutuzaa rhaaradhavalaa
Yaa shubhravastraavrutaa yaa
VeeNaavaaradanDamanDitakaraa
Yaa shvetapadmaasanaa.
Yaa BrahmaacyutaShankaraPrabhrutibhirdevai: Sadaa poojitaa
Saa maam paatu Saraswatee bhagawatee Ni:shezajaaDyaapahaa.
[daeT hu iz whaaiT laaik da flaawar aof kund, hu viarsa whaaiT Dress, hooz haenDs aar DekoreTeD holDing VeeNaa, hu iz siTTing aon a whaaiT loTas seeT, hu iz aolwez worshippD baai goDs Brahmaa, VizNu, Mahesha eTs aend hu rimoovs aol kaainDs aof ignaorensa, daeT Bhagawatee Maataa Saraswatee Tek-keyar aof mi.
> Yu masT reeD “21sT. Sencuri Inglish with 50 leTTar AlfaabeT” ]
** उद्यमेनैव सिद्धन्ति, कार्याणि न च मनोरथैः,
न हि सुप्तस्य सिंघस्य मुखे प्रविशन्ति मृगाः.
Udyamenaiva hi siddhanti,
KaaryaaNi na ca manorathai:.
Na hi suptasya singhasya,
mukhe pravishanti mrugaa:
** विद्द्तवं च नृपत्वं च, न एव तुल्यते कदाचन;
स्व देशे पूज्यते राजा, विद्वान सर्वत्र पूज्यते.
Vidyatvam ca Nrupatvam ca, na eva tulyate kadaacana.
Swadeshe poojyate raajaa, Vidvaan sarvatra poojyate.
** पृथिव्यां त्रीणि रत्नानि जलमण्णं सुभाषितं,
मूढैः पाषाणखण्डेषु रत्न संज्ञा प्रदायते.
Pruthivyaam treeNi ratnaani
jalamannam subhaazitam.
MooDhai: paazaaNakhanDezu
ratna sangyaa pradeeyate...
Rugveda:.
Vyaakhyaa. www.vaidicphysics.org sahaayyena:-
*1* 1-9 Madhuchandaa Rushi *Agni devataa* Gaayatree Chanda:* ZaDja: Swara:*
* Agnimeele purohitam yagyasya devamrutvijam. Hotaaram ratnadhaatamam *1*
Agni: poorvebhirRushibheeriDyo nootanairuta* Sa devaa` ehavtaxati *2*
Agninaa rayimasnavatpozameva divedive* Yashasa` veeravattamam *3*
Agnye ya` yagyamadhvara` vishwata:paribhoorasi*
Sa idwezu gacchati *4*
Agni: hotaa kavikratau satyascitrashravastama:*
devo devebhiraa gamat. *5* 1**
Yadanga daazushe tvamagne bhadram karizyasi*
tavettatsyamangira: *6*
Up tvaagne divedive dozaavastardhiyaa vayam *
Namo bharanta emasi*7*
raajantamadhvaraaNaam Gopaamrtasya deedivim*
Vardhamaanam sve dame*8*
Sa na: pitevasoonavegne soopaayano bhava * Sacasvaa na: svastye *9*2**
Vyaakhyaa:- Sarva Prathamam idam mantram katham?
Rugveda: praaceenatam mantraa:.
Sarva Prathamam Prithviyaam bhoomi, vanazpati, jala, vaayu, taaraa:, soorya:, aadi ... abhavan.
Ye sarve prathamamabhwan, te sarve etazmin Pratham Mantre aagataa:.
{bho: Sab se pahilaa peeDhee me` janamalan, uu sab se pahilaa Mantra Madhuchandaa, ego aisan rashmi se ee utpanna bhail. Agni
Agnimeele purohitam yagyasya rashmi aa padaarth ke milan holaa, tabahee` srushTi holaa, razmi, foton aadi ke sanyog se kaN banelaa.
Agni = Agnameva devaanaam mukham. Agni agre bhavati sa: Agni, 2. Agni = Mana:,
3. Agni: = sootrak rashmiyan ke vaayu,
4. Agni = Praana, vala,
5. Agni: = Vala Gravitesanal
6. Agni
Purohit = Pura: enam maa dadate, jekaraa ke kehu dhaaran kare, kawano padaarth.
Om rashmi valan, Purohit. Man me` rashmi jahaa 2-padaarth paas aawe ohije val, rashmi. > Aadhunik saains ke ee sab naikhe maalum.
Purohit uzmaa, je kaam kare, deva = dyau, aatmaa. dyau Praana rasmi deva, swayam prakaasit = deva
Ritvik = ham, ahankaar ke prerit karelaa. Sattaa = Paramaatmaa, Paraa Om rashmi.
Hotaa = Agni vaacak padaarth, lebe waalaa aa deve vaalaa.
ratna = vastu, Om rashmi = ratna dhaaranam.
Mastatva- om ke spandan se banal, praana ke tripta kare, Vidyut 4 pa
Purohit, hotaa,
EeRe = Madhuchandaa Rushi, praaNa Rushi, Agni prakaashit karele, Om uttejit, prerit karele.
AaTha guN:
SrizTi ke bataawelaa ee mantra.
Bhautik Agni:
> Jaane, seekhe`. Veda SrizTi ke utpatti se baa.
SrishTi ke utpatti ke beru je je padaarth aa rashmi, uurjaa rahe, okare sabhan ke Rugved ke Pahilaa Mantra me` ullekh baa.}
SrizTi utpatti kaale, yatkincit rashmi-Uurjaa agni aadi aasan, tezaam aaraadhanaa kriyaa aadi asti etazmin Pratham Mantre.
11.2 उपाख्यानानि, Upaakhyaanaani [AensiDo~Ts, / Anecedotes]
11.2.1 भिलाई नगरम्:
अधुना दुर्ग-भिलाइनगरम एक 12.25 लक्ष जनसंख्यायाः (सृ. 9121वर्षे ) महानगरमस्ति दुर्ग मंडलान्तर्गते छत्तीसगढ़ नाम्नि प्रदेशे भारते पृथिव्यां एशिया महादेशे..
महानगरस्य जनसंख्या सृ. 9121वर्षे 12.25 लक्ष आसीत् वृद्धिः1.41%
सृ. 9120 वर्षे 12.08 लक्ष आसीत् वृद्धिः 1.34%
सृ. 9119 वर्षे 11.92 लक्ष आसीत् वृद्धिः 1.27%.
परन्तु सृ. 2055 वर्षे "भिलाई" एक ग्राममेव आसीत् यस्य जनसंख्या मात्र 350 आसीत् दुर्ग मंडले. यदा भारत सोवियत संघेन सह एकं 10 लक्ष टन क्षमतायाः "भिलाई इसपात संयन्त्रस्य" स्थापनाया संधिमभवत्.
प्राचीन काले दुर्ग नागरम महाकोशल राज्ये आसीत्. महाराजा दशरथस्य प्रथम पत्नी कौशल्या कोशल राज्यस्य कन्या आसीत् इति ज्ञातव्यं. दुर्ग नगरम शिवनाथ नदी पूर्वी तटे स्थितः.
अधुना "दुर्ग-भिलाई महानगरम" छतीसगढ़ प्रान्तस्य द्वितीय वृहत् महानगरमस्ति.
एतत् "दुर्ग-भिलाई महानगरम्" भारतस्य प्रसिद्ध इस्पात नगरम्, औद्योगिक नगरम् च.
11.2.2 Bhaarateeya raazTreeya raajadhaanee Xetra dilli tathaa
Bhaarateeya Kendraeeya raajadhaani Xetra:
[Indian Nesanal KaepiTal TerriTori, dilli &
Indian Nesonal KaepiTal reejan]
Bhaarateeya Kendreeya raajadhaani Xetra, dilli:
[NCT: NKT: Indian Nesonal KaepiTal TerriTori, dilli]:
Bhaarateeya Kendreeya raajadhaani Xetra, dilli:-
Kendra Saasit Pradeshamasti Sri: 9056 Varzaat,
Mukhya Mantree: Arvinda Kejriwaala:
Xetram 1483 km2
Sthaloccam 300 m
'Bartaaniyaa Indiaa' raajadhaani Sri 1 972 949 011.
PaanDava raajadhaani Sri 1 972 943 873. Bhaaratasya Andhakaalam tyaktvaa.
Axaansam 17o 22' 40.8''. deshaantaram 78o 32' 12.04''
Janasankhyaa Sri 9121 Varze 20 681 000.
Saaxarataa 86.2%
Jeevan Pratyaashaa 74 Varza.
[NCT. NKT: Indian Nesanal KaepiTal TerriTori, dilli.]
SenTrali AeDminisTarD TerriTorri 1956 KE,
Ceef MinisTar: Arvinda Kejriwaal.
Eriyaa 1483 km2
AlTicyuD: 300 m
'BriTish Indiaa' KaepiTal 1911 BK.
PaanDava KaepiTal 3227 BKE
ExepT da Blaek Eraa aof Indiaa.
LaeTicyuD 17o 22' 40.8''. LaongicyuD 78o 32' 12.04''
Populeson 20 681 000 in 2021 KE.
LiTaraesi 86.2%
Laaif ExpekTensi 74 yr.
> da Blaek Eraa aof delhi, Indiaa sTaarTed with da aeTTaek aof Afgaan Muhammad Ghori hu kaepcarD da raajput Taaun Sltaan Mahmud 17 Taaims aend da Delhi Saltanat waaz esTaablishD in 1206 KE, aoldo Mohammad bi Qaasim aof Arab waaz da 1sT. Muslim inveDar aof Indiaa hu aTTarkD Indiaa in 711 KE aend DifeeTeD da King aof Sindh aend esTaablishD hiz rul.
Indiaa waaz das aTTaeD baai Muslim 1sT. abaauT 1300 yr ego; aend Delhi waaz kankarD 800 yr ego. Faor abaauT 800 yr Muslim rulD in Indiaa aez InvaeDars, seTTing da "Blaek Eraa" in Indiaa, whic enDeD with da rul aof Inglish in 1857.
NaoT onli dis, Muslims sakseeDeD in DivaaiDing Indiaa inTu 3 PaarTs aend Tuk awe 2-paarTs esTaablishing Paakistaan, naau Terroristaan deyar.
> Muslims baai barth biing daanawaas & relijas ejukesan aar AeTTaekars, inveDars, graebbars, killars aof da wikars & aol adars. LeDeez aar fizikalli wikars, das Muslims kruelTeez aar seen maeximam aon leDeez. piTi!!!
WhaaT iz haeppening in Iraan Tu leDeez!! Meni 1raaund 280 aar killD faor shoing sam heyar aof heD aauT aof Skaarf kaolD 'Hizab'. Whaat a maeDness & kruelTi!!!
** केचन आवश्यक संस्कृत शब्दाः Kecan aavashyak Sanskrit shabdaa: [Sam ImpaorTaenT Sanskrit WorDs]:
Sanskrut Bhojpuri Inglish
agni: aagi faayar
atithi: atithi gesT
anta: bheetari insaaiD
mudrikaa anguThee ring
pravaata: aanhee` sTaorm
praangaNam anganaa korTyaarD
aakaasham aakaash skaai
halawaaha: harwaahaa Plowar
Eezaa haris wooden plank paarT aof a plo
aadesha aadesh aodar
aaya: aamdanee inkam
vyaya: kharcaa expensa
Indradhanu: indradhanuz renbo
kaTaahi kaRaahee Deep fraai paen
vruhatcaka: kaToraa Baul
laghucaka: kaToree smaol baul
uzNapeyaPaatram Kap Kap
kambala: kammar blaenkeT
sudhaa amrut nekTaar, laaif sevier
kalikaa kalee baD
kruzaka: khetihar faarmar
aayakara: Inkam Taeks inkamtaex
izTikaa ee`Taa brik
xuram chudee naaif
RuNam rin, udhaar baorroing
aaroha: caDhaaw geTTing up
awaroha: utaar geTTing Daaun
urvaraa upajaau farTaail
udici uttar ke or Nadarn
upayoga: upyog yusing
niryaata: niryaat exporT
aayaat aamad imporT
ekaikasha: ek ek ka ke van baai van
kaxa: kamaraa, room room
lipika:, lipikaa klarka klark
kaaca: sheeshaa glaas
kargala: kaagaj pepar
kajjalam kaajal kaarban-blaek
Anga: ang paarTs aof boDi
locanam, cakchu: aankh aaiz
anguzTha: anguThaa thumb
ashru lor aai-waaTar
anguli anuree fingars
ozTha: o~Tha lips
skanda: kandhaa sojar
shrotram kaan iyar
tvacaa caam skin
raktam khoon blaD
kaNTha: kanth vokal kaorD
greewaa gardan nek
kapola: gaal ceek
vaxa: chaatee cesT
kanizThikaa kanguriyaa liTTla fingar
jaanu jaangh thaai
rasanaa, jeehvaa jeebh Taong
kara: haath haenD
koorcam daaDhee biyarD
radana:, danta: daant Tooth
mastizkam dimaag maainD
ghraaNendreey, naasikaa naak noz
nakha: noh nel
paxma: palak aai-moovmenT
sweda: pasenaa sweT
udara: peT sTomaek
paada: go~R fooT
manas man laaiking
mastakam maaThaa, mooRee heD
maansam maas fles
lalaaTam lilaar fo~r-heD
mukham, aasyam muh maauth
shareeram de~h boDi
asthi haDDee bon
Sambandhee sambandhee rileTiv
maataa maai modar
pitaa pitaa faadar
pitrivya: caacaa, kaakaa ankla
pitrivyapatni caaci AunT
anuja: choT bhaai yangar brodae
jyezTha: baR bhaai elDar brodar
jaamaataa daamaad son-in law
vimaataa saoteli maai sTep modar
pitaamah baabaa graenD Paa
nanaadri nanad sisTar in law
naptru naatee graenD son
Pautra: potaa ‘’
Pautree poti graenD DaoTar
maataamaha: naanaa MeTarnal graenD Paa
pati: pati hasbaenD
shvasura: sasur faadar in law
shyaala: saalaa brodar in law
svashvu: saas Modar in law
aatmaja:, putra: beTaa son
aatmajaa, putree beTee DaoTar
putravadhu patoh DaoTar in law
snuzaa “ “
agraja: baR bhaaiu elDar brodar
agrajaa baR bahin elDar sisTar
svasru bahin sisTar
pitaamaha: baabaa, daadaa GraenD Paa
bhraatruja: bhateejaa nefiu
bhraataa bhaai brodar
bhraatrijayaa bhaabhee sisTar in law
bhaagineya: bhaginaa sisTar-son
maatula: maamaa Ankla-meTarnal
maatuli maami AunT meTarnal
swaami maalik laorD
mitram mitra, dost frenD
Sru. 22.02.9126 Saralikrit Sanskritam 24.04.2026 KE
gaayatree Mantra
dayaananda
Vaidik Fiziks: Gaayatree Mantra ke Aadhyaatmik bhaazya:
Om Bhoo: Bhva: swa:, praanaswaroop aanandaPradaataa. Aap bhoo, antarix, aa swa: soorya aadi
Savitaa
Comments
Post a Comment